Created jtemplate joomla templates

 
 

Κατάθλιψη στην εφηβεία και πως να την προλάβετε

Πέμπτη, 28 Νοέμβριος 2013 13:22  
 
Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)
 

Πολλοί γονείς δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι το παιδί τους μπορεί να παρουσιάζει κατάθλιψη και αφήνουν το χρόνο να περάσει. Νομίζουν ότι είναι κάτι παροδικό ή κάτι φυσιολογικό στο πλαίσιο  της εφηβείας. Όμως όταν πράγματι υπάρχει κατάθλιψη, το πρόβλημα είναι σοβαρό και χρήζει επαγγελματικής βοήθειας, γιατί κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τις ενέργειες στις οποίες θα προβεί ο έφηβος ή η έφηβη μέσα στη συχνά σιωπηρή απελπισία του.

Τα συμπτώματα

Tα πιο αντικειμενικά κριτήρια για την κατάθλιψη είναι η ένταση των συμπτωμάτων, η επαναληπτικότητα και η διάρκειά τους. Το ποσοστό των εφήβων με κατάθλιψη σε άλλες χώρες εκτιμάται ότι είναι 5-10%. Δεν μπορούμε να πούμε ότι υπάρχουν πολλές εμπεριστατωμένες έρευνες επ’  αυτού στη χώρα μας. Πάντως, έχει υπολογιστεί ότι περίπου 1 στα 5 παιδιά και εφήβους  που παραπέμπονται στα παιδοψυχιατρικά τμήματα μπορεί να παρουσιάζουν καταθλιπτικά συμπτώματα. Αυτά είναι πιο συχνά στα κορίτσια παρά στα  αγόρια.

Μιλάμε για κατάθλιψη όταν η πλειονότητα από τα παρακάτω συμπτώματα  διαρκούν όλη την ημέρα, για διάστημα μεγαλύτερο των 15 ημερών  και ένα από τα δυο πρώτα εκδηλώνεται κάθε μέρα.

Αυτά μπορεί να είναι κάποια από  τα εξής:

- Εμφανή θλίψη σε αντίθεση με προηγούμενες συμπεριφορές. Η θλίψη παρατηρείται συχνά και κρατά  πολλή ώρα. Ο έφηβος μπορεί να κλαίει ή να βουρκώνει με το παραμικρό ή πάντως συχνότερα από παλιά.

- Έλλειψη ικανοποίησης ακόμη και για τα πράγματα που του άρεσαν πριν.

- Κλείσιμο στον εαυτό του, απομόνωση από φίλους και γνωστούς, δυσκολία στην  επικοινωνία –λέει ότι «δεν τον καταλαβαίνουν» ή «δεν  τον ενδιαφέρουν πια»

- Ασυνήθιστη κούραση, συνεχής ανία, έλλειψη δραστηριοτήτων και παθητικότητα –σαν να τα βλέπει πλέον όλα άσκοπα ή μάταια.

- Κατά περιόδους αντιδράσεις τρομερού εκνευρισμού, θυμού, εχθρότητας

- Αίσθημα ενοχής και έλλειψη εκτίμησης για τον εαυτό του

- Έντονη αντίδραση στην κριτική και στην απόρριψη –υπερευαισθησία

- Συχνές διαμαρτυρίες για πόνο σε διάφορα σημεία και ψυχοσωματικές μικροενοχλήσεις 

- Ανάλωση πολλών ωρών της ημέρας στο κρεβάτι ή στον καναπέ. Το παιδί μπορεί να κοιτά το ταβάνι συνέχεια

- Ο έφηβος ή η έφηβη μιλούν  ελάχιστα και η φωνή δεν παρουσιάζει εκφραστικές διακυμάνσεις –είναι μονότονη.

- «Κοπάνες» από το σχολείο ή με τη νομιμοποίηση κάποιας αδιαθεσίας που χρησιμοποιεί ως άλλοθι προκειμένου να μην πάει για μάθημα

- Πτώση βαθμολογίας και επιδόσεων

- Μειωμένη συγκέντρωση σε σύγκριση με το παρελθόν

- Άρνηση να πλυθεί και να κάνει μπάνιο

- Σημαντική αλλαγή κάποιων συνηθειών του –π.χ. ενώ έτρωγε πολύ, του κόβεται η όρεξη ή αντίθετα αρχίζει να τρώει ακατάπαυστα ενώ έτρωγε λίγο.

- Διαταραχές στον ύπνο -κοιμάται άσχημα, έχει αϋπνίες και δεν είναι ικανός/ή να σηκωθεί το πρωί. 

- Κάνει κακές σκέψεις  και λέει ότι δεν τον/την ενδιαφέρει η ζωή.

Πώς να προλάβετε την κατάθλιψη

Ο έφηβος  τη μια στιγμή νιώθει παντοδύναμος και άτρωτος και την άλλη στιγμή «πέφτει η διάθεσή του στο μηδέν». Μπορεί να αρχίσει λοιπόν να νιώθει «ανεπαρκής» ή κοινωνικά αδέξιος/α.

- Αφήστε το παιδί  να εκφράζει το πώς νιώθει και ρωτήστε το ποια είναι η άποψη του για τον εαυτό του αλλά και για τους φίλους του.

- Εξηγήστε του ότι κανένας δεν είναι «επαρκής» σε όλους τους τομείς και ότι ειδικά στην εφηβεία όλες και όλοι είναι ανεπαρκείς σε πολλές σφαίρες δραστηριότητας. Απλώς κάποιοι έφηβοι καλύπτουν τις ατέλειές τους προβάλλοντας (π.χ. στην παρέα) τις ατέλειες των άλλων.

- Συζητείστε με το παιδί σας τις ατέλειες των άλλων παιδιών της παρέας του χωρίς να τα κατηγορείτε, αλλά επισημαίνοντας τα σημεία «ανεπάρκειας» ώστε να αντιληφθεί όχι μόνον ότι κανείς δεν είναι τέλειος αλλά και ότι ειδικά στην εφηβεία όλοι φαίνονται ανεπαρκείς σε πάρα πολλους τομείς.

- Τονίστε ότι το «ικανός» και «επαρκής» έχουν πολύ διαφορετική διαβάθμιση στην εφηβεία –δεν πρέπει να συγκρίνει τον εαυτό του με ενήλικες.

- Η δυσκολία ή η αδυναμία του εφήβου να αλλάξει αντικείμενο αγάπης δηλαδή να περάσει από τους γονείς του σε ένα  κορίτσι αν είναι αγόρι και σε ένα αγόρι αν είναι κορίτσι καθώς και η μη αναγνώριση του από τους άλλους, μπορεί να αποτελέσουν στοιχεία της έναρξης της απειλής της κατάθλιψης. Εξηγήστε στο παιδί από νωρίς ότι οι ανθρώπινες σχέσεις και τα μεταβατικά στάδια στην εφηβεία είναι πιο δύσκολα από όσο για τους ενηλίκους

- Προσανατολίστε τον έφηβό σας  διακριτικά σε τομείς στους οποίους έχει καλές επιδόσεις ώστε να αυξηθεί η αυτοεκτίμησή του.

- Τα σοβαρά  οικονομικά ή κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η οικογένεια και επιδρούν στο τρόπο ζωής του εφήβου σε σημαντικό βαθμό, μπορεί να τον επηρεάζουν βαθύτερα από όσο εσάς. Γι αυτό πρέπει να είστε εξαιρετικά προσεκτικοί στη διαχείρισή τους.

- Βοηθήστε τον έφηβό σας να είναι κοινωνικά αποδεκτός. Για το παιδί έχει μεγάλη σημασία να είναι αποδεκτό από τους συνομηλίκους του –στο σχολείο, στη γειτονιά ή στους αθλητικούς ομίλους, στο ωδείο και γενικά όπου συμμετέχει.

- Αν δίνετε στο παιδί την εικόνα ότι ως γονείς νιώθετε αβοήθητοι, προσπαθήστε όσο μπορείτε  να ελέγξετε τη συμπεριφορά σας. Το παιδί δεν πρέπει να ζει σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχεί η απελπισία.

- Μάθετε το παιδί σας από μικρό να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του αλλά και των άλλων. Έχει σημασία να ξέρει τι το εκνευρίζει και να βρίσκει τρόπους να το χειρίζεται. Ακόμα κι αν δεν μπορεί να το χειριστεί, πρέπει πάντως να το αναγνωρίζει και να προσπαθεί να το ελέγξει. Το παιδί π.χ. δεν θα  παρουσιάσει κατάθλιψη από ένα κακότροπο συμμαθητή που το ενοχλεί, αλλά μπορεί να την παρουσιάσει αν συστηματικά αρνείται να εκδηλώσει το δικό του θυμό του ή να διεκδικήσει  τα δικαιώματά του και να «βάλει στη θέση του» εκείνους που το προσβάλλουν.

- Συνηθίστε το παιδί από  μικρό σε μια θετική ρουτίνα. Να πλένεται κάθε μέρα, να τακτοποιεί το δωμάτιό του κάθε μέρα, να αθλείται κ.λπ. Η ρουτίνα βοηθά πολύ και σε φάσεις κατάθλιψης, γιατί ο έφηβος έχει συνηθίσει σε κάποιους ρυθμούς έστω και μηχανικά και έτσι δεν εγκαταλείπει εύκολα την βασική φροντίδα του εαυτού του.

- Ενθαρρύνετε τον έφηβο να αθλείται, γιατί η άσκηση έχει πολύ θετική επίδραση στην ψυχική διάθεση.

 

γράφει η Αλεξάνδρα Καππάτου, ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος, συγγραφέας κι επιστημονική συνεργάτιδα του 4yourfamily.gr

 

Τη διαβάζετε και στο www.akappatou.gr/

Image courtesy of FrameAngel at freedigitalphotos.net

Τελευταία τροποποίηση: Πέμπτη, 28 Νοέμβριος 2013 13:39
 

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

Παρακαλώ, γράψτε τον παρακάτω αριθμό ασφαλείας:
773